کليه ها، اعضاي لوبيا شکلي هستند که در پشت ما، درست زير کمر قرار گرفته اند. هر کليه يک آدم بزرگ تقريباً به اندازه يک مشت است و حدود صد گرم وزن دارد. درون هر کليه، خون از فيلترهاي نازکي به نام نفرون رد مي شود. در هر کليه هم حدود يک ميليون از اين واحدهاي کوچک تصفيه وجود دارد. به دليل وجود نفرون هاست که دو کليه سالم مي توانند هر دو دقيقه يک بار، تمام خون بدن را تصفيه کنند.

کليه ها چند کارکرد مهم و اساسي دارند: 1- آنها آب بدن ما را تنظيم مي کنند. بدن براي اينکه بتواند درست کار کند، درست مثل ماشين، به تنظيم آب احتياج دارد. کليه ها آب اضافي را از بدن خارج مي کنند. گاهي هم جسم ما به آب بيشتر احتياج دارد، در اين موقع هم باز اين کليه ها هستند که آب لازم را حفظ مي کنند. 2- آنها هورمون توليد مي کنند. اين هورمونها وارد گردش خون مي شوند و فشار خون ما را تنظيم مي کنند. اين هورمونها در خون جريان مي يابند و کارهاي خيلي مهمي مي کنند مثل تنظيم فشار خون، ساختن گلبولهاي قرمز و جذب کلسيم از روده کوچک اگر يک کم زيست شناسي سرتان بشود، حتماً مي دانيد هر کدام از اينها چقدر حياتي است! 3- کليه هاي سالم مواد زايد را از بدن خارج مي کنند.

مواد معدني مثل پتاسيم و سديم براي کارکرد سلولها خيلي ضروري هستند. اما زياد شدن هر کدام از آنها هم برايمان خطرناک است. مقدار اضافي از هر کدام آنها بايد توسط ادرار، که فرآورده اساسي کليه است، به بيرون فرستاده شود. کليه ها حتي به استخوانها هم کار دارند! تعجب مي کنيد؟ مقدار کلسيم و فسفر که مهمترين مواد در ساخت استخوانها هستند، توسط کليه ها کنترل مي شود. از شکستن و مصرف شدن مواد غذايي پروتئيني مثل گوشت در سلولها، موادي مثل اوره و کراتينين تشکيل مي شود. اين دو ماده همين طوري خطرناک نيستند، اما اگر در بدن باقي بمانند و زياد شوند مثل يک سم مهلک باعث مرگ، مي شوند. بدين ترتيب وقتي کليه ها دچار نارسائي و بدکاري مي شوند، عاقبت کار معلوم است!!

چرا کليه ها از کار مي افتند؟ وقتي کارکرد کليه به 10% مقدار معمولي اش مي رسد، ديگر نمي تواند آب، نمک يا مواد زايد را از بدن بيرون کند. در اثر اين اتفاق بافت هاي بدن مثل بادکنک پر از آب مي شوند و ورم مي کنند. اين تازه علاوه بر مسموميت خوني است که از سموم و مواد زايد انباشته شده است. فشار خون بالا مي رود و ... بيماريهايي که باعث از کار افتادگي کليه مي شوند، عبارتند از: • گلومرولونفريت • ديابت • بيماري پلي کيستيک کليه • عوارض جنبي داروها • پيلونفريت • انسداد مجاري ادرار • فشار خون بالا وقتي کليه از کار افتاد...

معمولاً اولين درمان ممکن دياليز کردن است. دياليز يعني تصفيه کردن خون از راه مکانيکي. به کمک اين روش مواد زايد و آب اضافي از خون خارج مي شوند و بدن نظم و ترتيب پيدا مي کند. اتفاقي که در هنگام دياليز مي افتد شبيه کار کليه است. يعني فيزيک يکساني دارد ولي در دياليزور به شکل ساده تري رخ مي دهد. اما وقتي دياليز ديگر جواب نمي دهد، وقت پيوند کليه است!

عفونت کلیه در اثر هجوم باکتری به کلیه اتفاق افتاده و به نام پیلونفریت معروف است و شامل انواع پیلونفریت حاد و مزمن و پیلونفریت آمفیزماتو می‌باشد. بعضی اوقات عفونت کلیه به شکل آبسه کلیه می‌باشد.

راههای انتقال عفونت به کلیه 1. عفونت بالا‌رونده از مجرا : یعنی میکروب عفونت‌زا از قسمتهای پایینی دستگاه ادراری به کلیه رفته و ایجاد عفونت می‌کند. این حالت در صورت وجود انسداد در مسیر ادراری (ناشی از سنگ و اختلال ساختمانی) و یا اختلال عملکرد دستگاه ادراری و ریفلاکس (برگشت ادراری) بیشتر اتفاق می‌افتد. 2. انتشار از طریق خون : که در نوزادان نقش مهمی دارد و در بزرگسالان به ندرت این راه نقش دارد. و در این حالت معمولا آبسه کلیه ایجاد می‌شود. 3. انتشار از طریق کانال لنفاوی ، نادر است و شواهد اندکی در این رابطه وجود دارد. 4. انتشار مستقیم عفونت از اعضاء مجاور : مثلا در آبسه داخل شکمی یا بیماری التهابی لگنی ، عفونت ممکن است به کلیه منتقل شود.

عفونت حاد کلیه پیلونفریت حاد نوعی عفونت باکتریال کلیه است که سبب التهاب بافت و لگنچه کلیه می‌شود. شایعترین علت ایجاد پیلونفریت حاد باکتری اشیرشیاکلی E.Coli می‌باشد (در 80% موارد) از دیگر ارگانیسمهای عامل می‌توان به میکروبهای کلبسیلا ، پروتئوس ، سودومونا ، انتروباکتر و ... اشاره کرد.

معمولا عامل عفونت‌زا از بخشهای پایینی دستگاه ادراری به بالا صعود می‌کند و سبب درگیری کلیه می‌شود. وجود ریفلاکس (برگشت ادراری به کلیه) موجب افزایش ریسک پیلونفریت حاد می‌شود. گسترش خونی عفونت معمولا به دنبال عفونت خون با استافیلوکوک (سپتی سمی) روی می‌دهد در این حالت بیشتر احتمال دارد که آبسه کلیه ایجاد شود.

علایم • شروع ناگهانی تب و لرز • درد یک طرفه یا دو طرفه پهلو • علائم عمومی (سردرد ، درد عضلانی و ضعف عمومی و بیحالی) • سوزش ادرار ، تکرر ادرار و فوریت در ادرار کردن و ادرار کدر یا خونی و بدبو • تهوع و استفراغ • درد شکمی (کودکان معمولا درد پهلو ندارند و از درد شکمی شکایت دارند)

 تشخیص • در آزمایش خون افزایش گلبولهای سفید وجود دارد. • در آزمایش ادرار ، گلبولهای سفید و باکتری و گلبولهای قرمز و کست گلبولهای سفید و نوتروفیلهای درشت دیده می‌شود (زیر میکروسکوپ) • کشت ادرار همواره مثبت است و معمولا رشد قابل توجه عامل بیماری را (در محیط کشت) نشان می‌دهد. • کشت خون در 3/1 بیماران مثبت است. • در موارد مشکوک یا عارضه دار از سی‌تی‌اسکن و سونوگرافی استفاده می‌شود. در این بیماران بیشترین توجه به تشخیص انسداد سیستم ادراری بوسیله سنگ و ... است و سونوگرافی برای این منظور مفید است.

درمان: درمان با سیپروفلوکساسین یا افلوکساسین و یا کوتریموکسازول صورت می‌گیرد و پس از انجام آزمونهای حساسیت میکروب به این داروها (آنتی بیوگرام) در صورت لزوم دارو عوض شده و درمان 10 تا 14 روز ادامه می‌یابد. در صورتی که بیمار بدحال باشد در بیمارستان بستری شده و تزریق آنتی‌بیوتیک انجام می‌شود. و بعد از 5-3 روز آنتی‌بیوتیک خوراکی داده می‌شود و تا 14 روز ادامه پیدا می‌کند. اگر کشت خون بیمار مثبت باشد دوره درمان طولانی‌تر خواهد بود. در صورت وجود آبسه کلیه ، انسداد مسیر ادراری و یا اختلال دستگاه ادراری این عوامل باید برطرف شود.

 فرجام عفونت پیلونفریت حاد در بالغین معمولا اسکار (اثر جوش‌خوردگی و ترمیم) کلیوی یا آسیب پایدار بر جای نمی‌گذارد ولی در کودکان به علت عدم تکامل رشد کلیه ، عفونت کلیه می‌تواند اسکار ایجاد کند و بطور دائم عملکرد کلیه را مختل کند.

عفونت مزمن کلیه پیلونفریت مزمن با ایجاد اسکار و آتروفی (کوچک شدن) کلیه که به نارسایی کلیه می‌انجامد، مشخص می‌شود. و در صورتیکه عفونت حاد وجود نداشته باشد بیمار بدون علامت خواهد بود. و بعد از ایجاد نارسایی کلیه ، علایم مربوط به آن و افزایش فشار خون ظاهر خواهد شد. اختلال زمینه‌ای (در ساختمان یا عملکرد) دستگاه ادراری باضافه عفونتهای مکرر مسئول ایجاد پیلونفریت مزمن هستند و عواملی مانند دیابت ، سنگ کلیه ، آسیب کلیه ناشی از داروها نیز گاهی دخالت دارند.

تشخیص ممکن است آزمایش ادرار کاملا طبیعی باشد در صورتیکه عفونت فعال باشد و باکتری در ادرار وجود داشته باشد کشت مثبت می‌شود. تشخیص با رادیوگرافی ساده شکم و با دیدن کلیه‌های کوچک شده و حدود نامنظم کلیه داده می‌شود. همچنین در اوروگرافی وریدی ، اختلال در ترشح ماده حاجب وجود دارد و اسکار کلیه مشاهده می‌شود.

درمان تخریب کلیه غیر قابل برگشت است. البته با شناسایی اختلال ساختمانی دستگاه ادراری و رفع آن و پیشگیری از عفونتهای مکرر می‌توان از آسیب بیشتر کلیه جلوگیری کرد. در صورت موفق نبودن درمان طبی ، درمان به کمک جراحی و رفع اختلال زمینه‌ای صورت می‌گیرد.

 پیلونفریت آمفیزماتو یک عفونت تخریب کننده کلیه بوده و از خصوصیات آن وجود گاز در داخل و اطراف کلیه است این نوع عفونت بیشتر در دیابتی‌ها شایع است (90-80 درصد این بیماران دیابت دارند). و درصدی هم بدنبال انسداد سیستم ادراری ناشی از سنگ یا نکروز پاپیلری دچار این عفونت می‌شوند. برای درمان ، این بیماران باید آنتی‌بیوتیک وریدی دریافت نمایند و قند خون این افراد سریعا باید کنترل شود و در صورت وجود انسداد باید برطرف گردد.

آبسه کلیوی آبسه کلیوی زمانی ایجاد می‌شود که عامل میکروبی به همراه سلولهای التهابی بدن فرد و چرک حاصل از آنها ، تجمع پیدا کرده و توده‌ای را تشکیل می‌دهد که اطرافش پوشش خاصی دارد و این عفونت به بیرون راه ندارد. علایم آن مثل پیلونفریت حاد است و تشخیص قطعی با سی‌تی‌اسکن داده می‌شود.

درمان درمان آبسه در گام اول تزریق وریدی آنتی‌بیوتیک می‌باشد، در صورتیکه با درمان دارویی بهبودی حاصل نشود، تخلیه آبسه با سوزن زیر دید سونوگرافی انجام می‌شود.

شما و دياليز صفاقي

دیالیز صفاقی و راههای انتخابی

کلیه های سالم خون را با خارج کردن آب اضافی، مواد زائد و سموم تصفیه می کنند و محیط داخلی بدن را علی رغم تولید روزانه سموم ثابت نگه می دارند. همچنین هورمونهایی میسازند که استخوانهای شما را محکم میکند.هنگامی که کلیه ها نارسا می شوند ، سموم در بدن شما جمع می شوند ، فشار خون شما ممکن است افزایش یابد و ممکن است بدنتان به اندازه کافی سلول خونی نسازد.همچنین محیط داخلی بدن ناسالم می شود.وقتی این مسائل اتفاق می افتد شما برای کلیه های نارسا شده تان نیاز به درمان جایگزین دارید.

هنگامی که کلیه ها دیگر کار نمی کنند، دیالیز صفاقی یکی از انواع درمانهای انتخابی برای اخراج کردن مواد زائد و آب اضافی از خون است.انواع مختلف دیالیز در دسترس بیماران قرار دارد. در دیالیز صفاقی از صفاق- غشایی طبیعی که دور تا دور امعاء و احشای شکم را در بر میگیرد و دیواره شکم را می پوشاند- استفاده می شود.

این غشائ مانند صافی عمل کرده و باعث می شود که سموم ، مواد زائد و آب اضافی از خون تصفیه شوند. برای انجام این روش درمانی باید یک دسترسی دائمی به حفره صفاق ایجاد کرد . به طور کلی این امر ، نیازمند یک عمل جراحی کوچک بوده تا لوله ای نرم و کوچک تحت عنوان کاتتر وارد شکم شود.این عمل که معمولاً سرپایی است با کمک بی حسی موضعی و آرام بخش داخل وریدی انجام می شود.

 یک پانسمان استریل به مدت 10تا 14 روز برروی محل باقی می ماند.پرستار دیالیز صفاقی پانسمان را عوض خواهد کرد.زمان بهبود زخم حدوداً دو تا سه هفته به طول می انجامد. در طول مدت این روش ، کاتتر در دیواره شکم و در داخل حفره صفاق باقی میماند.محلی که کاتتر از شکم بیرون می آید، محل خروج کاتتر نام دارد.قسمتی از کاتتر بیرون از شکم و در زیر لباس شما برای اتصال به کیسه های محتوی محلول دیالیز قرار می گیرد.پرستار دیالیز صفاقی شما، روش تمیز کردن و مراقبت از محل خروج کاتتر را به شما آموزش می دهد. هنگامی که تحت درمان با دیالیز صفاقی هستید ، محلول دیالیز از طریق کاتتر وارد حفره شکم شما شده و برای مدت چند ساعت در حفره شکم باقی می ماند. در طول این مدت ، مواد زائد و مایعات اضافی از خون به سمت حفره صفاق می روند.بعد از کامل شدن زمان ماندگاری (مدت زمانی که محلول دیالیز درشکم شما می ماند) محلول از شکم خارج می شود. سپس حفره صفاق مجدداً با محلول تازه پر شده و مراحل مجدداً آغاز می گردد.

این روند تعویض نام دارد. هربار که شما عمل تعویض را انجام می دهیداز یک ست و کیسه یکبار مصرف استفاده می کنید.به خاطر داشته باشید ، در هر عمل جراحی یا فرایند پر خطر، احتمال ابتلا به عفونت وجود دارد؛ بنابراین، برای انجام مراحل درمانی خود به رعایت اصول خاصی احتیاج خواهید داشت.

دو نوع دیالیز صفاقی وجود دارد. یکی دیالیز صفاقی مداوم سرپایی (CAPD) و دیگری دیالیز صفاقی خودکار(APD)نوع دیالیز صفاقی که توسط پزشک و براساس وضعیت بدنی شما انتخاب می شود، به برنامه روزانه شما و زمان دلخواه تعویض هایتان بستگی دارد. ممکن است با یک نوع دیالیز صفاقی شروع کرده و سپس روش درمانی شما به نوع دیگری تغییر داده شود و یا ترکیبی از دیالیز صفاقی مداوم سرپایی و دیالیز صفاقی خودکار را استفاده کنید. با تیم درمانی خود مشورت کنید تا برنامه و روش مناسب خود را بیابید و بتوانید نیازهای زندگی و سلامت خود را دریابید.

پزشک به اندازه بدن ، نحوه زندگی ، نتایج آزمایشگاهی و میزان توانایی شما برای انجام دیالیز توجه خواه کرد. در دیالیز صفاقی مداوم سرپایی ، شما به طور مداوم دیالیز می شوید و معمولاً شما در عرض 24 ساعت شبانه روز ، هر هفت روز هفته شکم شما پر از مایع است.درست همانند عملکرد کلیه هایتان .

پزشک شما تعیین خواهد کرد که در روز به چند نوبت نیاز داریدو از چه مقدار محلول باید استفاده کنید. مهم است که تجویز پزشک را دنبال کنید و تمامی تعویض ها را آنطور که باید انجام دهید. یک فضای مناسب جهت نگهداری وسایل دیالیز صفاقی در منزل نیاز است. توزیع کیسه های محلول هر ماه انجام می شود. این وسایل باید در مکانی خشک و تمیز نگهداری شوند. از آنجایی که شما نباید برای درمان به مرکز دیالیز مراجعه کنید ، دیالیز صفاقی استقلال بیشتری به شما میبخشد. شما می توانید تعویض خود را در منزل، محل کار یا در مسافرت انجام دهید. این احساس استقلال از این نظر مهم است که شما با تیم درمانی خود از جمله نفرولوژیست (پزشک فوق تخصص کلیه)، پرستار دیالیز صفاقی ، مشاور تغذیه و مددکار اجتماعی کار می کنید. بیشتر بیماران مبتلا به بیماری کلیه می توانند توسط دیالیز صفاقی درمان شوند، اما استثنا هایی نیز وجود دارد. کسانیکه جراحی های گسترده و متعدد رئوی شکمشان انجام گرفته است یا پرده صفاق آنها آسیب دیده است ، کاندید مناسبی برای دیالیز صفاقی نیستند.

با این حال بهتر است که با مرکز درمانی خود مشورت کنید؛ زیرا ممکن است در برخی از موارد به شما اجازه درمان با دیالیز صفاقی داده شود.

 انواع دياليز صفاقي :

دیالیز صفاقی مداوم سرپایی(CAPD) دیالیز صفاقی مداوم سرپایی احتیاج به دستگاه ندارد و می تواند در مکانی تمیز انجام گیرد. تنها امکاناتی که شما لازم دارید یک کیسه محتوی محلول دیالیز صفاقی و لوله های پلاستیکی متصل به آن می باشد.همچنین استفاده از یک عدد ماسک برای کاهش احتمال عفونت توصیه می شود. همانطور که از کلمه "سرپایی" مشخص است، شما می توانید هنگامی که محلول داخل شکمتان است ، راه بروید.

دیالیز صفاقی مداوم سرپایی ، به صورت دستی انجام شده و تقریباً در هر مکانی قابل انجام می باشد. با دیالیز صفاقی مداوم سرپایی، دیالیز در 24 ساعت شبانه روز ، هفت روز هفته انجام می شود. پرده صفاق، به عنوان یک صافی عمل می کند و سموم و آب اضافی را از خون خارج می نماید. سموم و آب اضافی بدن از پرده عبور کرده و وارد محلول دیالیز صفاقی می شوند. وقتی که محلول دیالیز هنگام تعویض ، از شکم خارج شده و وارد یک کیسه از قبل متصل شده می گردد، سموم و مایعات اضافی نیز از بدن خارج می شوند. در دیالیز صفاقی مداوم سرپایی، محلول دیالیز باید در شکم بماند. مقدار محلول دیالیز بستگی به نیاز اختصاصی شما به دیالیز دارد.

 تعویض ها هر چهار تا شش ساعت یکبار در روز انجام میشوند. بعد از یک زمان مشخص ، محلول محتوی سموم ، وارد کیسه تخلیه می گردد. سپس شما محلول جدید را وارد شکمتان می کنید.تعویض محلول دیالیز ساده است.

بعد از اینکه توسط پرست دیالیز صفاقی خودکار نوع دیگری از دیالیز صفاقی است که احتیاج به دستگاهی به نام "سایکلر" دارد . این نوع از درمان نیز در منزل انجام می شود و کاتتر شما توسط اتصالات لوله ای به دستگاه متصل می گردد. دیالیز صفاقی خودکار روشی آسان است . دستگاه به طور خودکار زمان تعویض ها را تنظیم کرده ، محلول استفاده شده را تخلیه می کند و حفره شکم را با محلول جدید پر می کند. راه اندازی این دستگاهها آسان بوده و از قطعات ایمن ساخته شده اند، قابل حمل هستند ، فضای زیادی نمی گیرند و در مکانی که جریان برق وجود داشته باشد ، قابل استفاده می باشند.

مزاياي دياليز صفاقي خودكار برنامه قابل انعطاف دارد و احساس استقلال میکنید. معمولاً وقتی که خواب هستید، دیالیز انجام می شود. در مقایسه با همودیالیز، محدودیت کمتری در مصرف مایعات و رژیم غذایی دارید. از سوزن استفاده نمی شود. دیالیز مداوم با این روش عملکرد کلیه ها را تحریک می کند. اغلب باعث کنترل بهتر فشار خون می شود. باعث حفظ طولانی تر باقیمانده عملکرد کلیه(ادرار) می شود. به راحتی می توانید با دستگاه اسکایلر مسافرت کنید و وسایل مصرفی شما نیز به مقصدتان فرستاده می شوند.همچنين مي توانيد در هنگام سفر اين نوع دياليز را انجام دهيد.

 معايب دياليز صفاقي خودكار برای انجام دیالیز به دستگاه نیاز است. ممکن است نیاز باشد تا یک تعویض اضافی در روز انجام دهید. ممکن است در طول شب با صدای دستگاه ، از خواب بیدار شوید. احتیاج به گذاشتن یک کاتتر دائم دارد. برای کاهش احتمال بروز عفونت حفره شکم و محل خروج کاتتر، باید نکات بهداشتی رعایت شود. نیازمند مکانی در منزل جهت ذخیره وسایل مصرفي مي باشد

مواردی که باید پس از انتخاب روش دیالیز خود رعایت کنید:

مسئولیت

برخی از بیماران از هر روز دیالیز شدن خسته می شوند. اگر این مورد در شما نیز وجود دارد با پرستار دیالیز صفاقی خود مشورت کنید. شاید او بتواند برنامه انعطاف پذیرتری را برای شما در نظر بگیرد.

 شکل ظاهری بدن

برای برخی از بیماران، پذیرفتن وجود یک کاتتر دائم در شکم دشوار است.آنها نگرانند که وجود این کاتتر در مسائل زناشویی و رابطه با همسرشان تأثیر بگذارد. پرستاران دیالیز صفاقی و مددکاران اجتماعی طریقه کنار آمدن با وجود کاتتر و روشهای پنهان کردن آن را به شما آموزش می دهند. همچنین در دیالیز صفاقی ، اندازه دور شکم افزایش میابد و شکم به ظاهر گرد می شود. در این حالت ورزش کردن و متناسب نگه داشتن وزن می تواند کمک کننده باشد.

 به طور کلی ، میزان مایعات ورودی به بدن باید با میزان مایعاتی که از طریق ادرار و دیالیز از بدن خارج می شود، در تعادل باشد. افزایش مایعات بدن می تواند باعث افزایش ناگهانی وزن ، تورم زانوها و قوزک پا و تنگی نفس شود و کاهش مایعات بدن باعث کاهش وزن ، سرگیجه، احساس ناخوشی ، تشنگی، کاهش فشار خون و پوست خشک و چروکیده می گردد. بیماران دیالیزی نیاز به تنظیم مصرف مایعات دارند تا از افزایش یا کاهش مایعات در بدن جلوگیری شود.

احساس ناراحتی در شکم

برخی از بیماران دیالیز صفاقی به دلیل وجود محلول دیالیز صفاقی در شکم خود احساس ناراحتی و پری شکم می کنند. گاهی نیز احساس باد کردن شکم یا نفخ کرده و برخی اوقات کمر درد را تجربه می کنند. موارد اورژانس در دیالیز صفاقی عفونتها سوراخ شدن کاتتر وجود فیبر در محلول خروجی وجود خون در محلول خروجی موارد فوق موارد اورژانس دیالیز صفاقی هستند و در صورت بروز هر یک از علائم یا عوارض گفته شده سریعاً با مرکز بخش دیالیز صفاقی یا پرستار دیالیز صفاقی تماس بگیرید.

موارد غیر اورژانس در دیالیز صفاقی

کاهش ادرار 24 ساعته کاهش محلول خروجی 24 ساعته طولانی شدن مدت زمان ورود و خروج محلول یبوست موارد فوق، موارد غیر اورژانسی هستند و در صورت بروز آنها در زمان مناسب و ترجیحاً ساعات اداری با مرکز یا بخش دیالیز صفاقی خود تماس بگیرید.

عفونتها

گاهی ممکن است که یک کانون عفونت در بدن شما وجود داشته باشد. به عنوان مثال ممکن است شما دچار عفونت گوش یا دندان شوید. اما گاهی عفونت در حفره صفاق یا محل خروج کاتتر وجود دارد. در زیر به یکی از شایعترین عفونتهای دیالیز صفاقی اشاره می کنیم.

پریتونیت

عفونت صفاق است که معمولاً در اثر ورود باکتری از طریق کاتتر یا اطراف آن به صفاق ایجاد می شود. این مسئله زمانی اتفاق می افتد که بیماران محل اتصال بین کیسه و کاتتر را ناآگاهانه لمس کنند. گاهی عفونت اطراف کاتتر می تواند باعث پریتونیت شود. احتمال ابتلا به پریتونیت با شستن صحیح دست و انجام صحیح نکات بهداشتی آموزش داده شده، بطور چشمگیری کاهش می یابد. بطور متوسط ، هر بیمار می تواند انتظار داشته باشد تا کمتر از یکباز در سال دچار پریتونیت گردد. برخی از بیماران هیچ گاه دچار پریتونیت نمی شوند.تشخیص پریتونیت بسیار ساده است زیرا محلول خروجی شما کدر می گردد. برخی بیماران دچار درد شکم و تب نیز می شوند.بسیاری از عفونتها و میکروبها با مصرف آنتی بیوتیک از بین می روند.اما در برخی از آنها مشکل است و احتیاج به درمان دارویی سریع دارد. هرگز خودسرانه شروع به مصرف دارو نکنید زیرا ممکن است منفی شدن نتیجه آزمایشگاهه کشت ، مشکلات زیادی ایجاد کند.

با وجود اینکه دیالیز صفاقی بصورت تدریجی و مداوم سموم و مواد رائد و آب اضافی را از بدن خارج می کند، اما بیمار دیالیز صفاقی بهتر است رژیم غذایی اش را در برخی موارد رعایت کند.

 پروتئین

 پروتئین برای ساخت عضلات و ترمیم بافتهای بدن لازم است و سیستم ایمنی بدن را نیز قوی می کند. پروتئین در گوشت گاو ، گوساله ، گوسفند ، مرغ، ماهی ، سفیده تخم مرغ، قارچ ، حبوبات و سویا وجود دارد.

گوشت را با غذاهای دیگر مانند سالاد ، سوپ ، سس و ... مخلوط کنید. از سفیده تخم مرغ استفاده کنید. از گوشت سرد استفاده کنید مثلاً کتلت سرد، شامی سرد و... در سالاد خود از مواد زیر استفاده کنید: قارچ، حبوبات، گوشت

در زیر یک نمونه از سالاد برای شما آورده شده است:

کاهو، قارچ، لوبیا چیتی، ماست ، آبلیمو و ادویه(فلفل) قبل از پخت سویا ، به مدت 8 الی 10 ساعت آنرا خیس کرده و آب آن را بگیرید. برای افزایش تمایل خود به انواع گوشت، می توانید از سبزیجات ، ادویه و یا طعم دهنده های دیگر استفاده کنید. مانند: سس خردل، فلفل سبز،فلفل قرمز، پیاز، سیر، فلفل، لیمو ترش، پودر کاری، جعفری، دارچین و زعفران و... در صورتیکه بوی پخت و پز غذا شما را اذیت می کند، هنگام پخت غذا از آشپزخانه فاصله بگیرید یا گوشت و مرغ را در ورق آلومینیم پیچیده ، سپس آن را بپزید.

در افراد مسن که نمی توانند از دندانهایشان استفاده کنند، بهتر است گوشت به صورت پوره مصرف شود.

 نکته ای که در دیالیز صفاقی وجود دارد این است که بدن شما کالری موجود در قند محلول دیالیز صفاقی را جذب می کند. هرچند غلظت قند محلول بیشتر باشد، بدن شما کالری بیشتری را جذب خواهد کرد.به همین دلیل ممکن است وزن شما افزایش پیدا کند. در این زمینه به توصیه های زیر توجه کنید: 1. برنج، ماکارونی، غذاهای سرخ کردنی، چربی، کره ، سس مایونز، شیرینی خامه ای، عسل و شکلات را در حداقل مقدار مصرف کنید. 2. حداقل نیم ساعت در روز پیاده روی کنید. پیاده روی باید در مسیر صاف باشد و در هنگام پیاده روی باری حمل نکنید.در زمان پیاده روی ، قبل از اینکه خسته شوید استراحت کرده و دوباره ادامه دهید.

 مصرف نمک را محدود کنید. غذای معمول در خانه را کم نمک درست کنید و از پاشیدن نمک روی غذا خودداری نمایید. حتی المقدور از خوردن غذاهای پخته شده در رستورانها و غذاهای آماده پرهیز کنید. غذاهای کنسرو شده را مصرف نکنید و از خوردن چیپس ، سوسیس ، کالباس ، پفک ، و ... خودداری نمایید.

 فسفر یک ماده معدنی است که به همراه کلسیم در سالم نگه داشتن دندانها و استخوانها کمک میکند . هنگامی که کلیه ها عملکرد خود را از دست می دهند ، نمی توانند فسفر را از خون خارج کنند. دیالیز ، فسفر را به مقدار کافی از خون شما خارج نمی کند. بنا براین باید مصرف غذاهای محتوی فسفر مانند لبنیات ، تنقلات ، آجیل ، نوشابه، ماهی ، دل ، جگر و ... را محدود کنید.

 قبل از پخت حبوبات اجازه دهید 24 ساعت خیس بخورند و آب آنها گرفته شود. می توانید حبوبات را بعد از 24 ساعت خیس کردن بسته بندی کرده و در فریزر نگهداری کنید.

 از انواع کم چرب پنیر، شیر،دوغ ، ماست و ... استفاده کنید. استفاده از شیر سویا در صبح برای کودکان در حال رشد و خانمها مفید است.

 تقریباً تمامی میوه ها و سبزیجات را می توانید مصرف کنید. کاهو، کلم، کرفس، کدو، خیار، بادمجان، گوجه فرنگی، لوبیا سبز، سبزی خورشی و سبزی خوردن جزء سبزیجات هستند. در صورتیکه با خوردن سبزیجات و میوه دچار مشکلات گوارشی می شوید، آنها را به صورت پخته مصرف کنید.

شاید شما هم شنیده باشید که مرد هفتاد ساله ای به خاطر سنگ مجاری ادراری به اتاق عمل بیمارستان رفت و با 48 سنگ که از مثانه او خارج شد، از اتاق عمل بیرون آمد. البته در خبرها چیزی از جنس سنگ ها و تجزیه شیمیایی آنها نیامده بود و فقط ذکر شده بود که این سنگ ها بین یک تا 5/2 سانتی متر قطر داشته اند.

این همه سنگ، آدم را یاد سنگریزه های کنار دریا می اندازد که ناخودآگاه وسوسه اش می کنند تا موقع قدم زدن در ساحل، یکی یکی آنها را بردارد و در شکل و اندازه شان دقیق شود. سنگ های مجاری ادراری – از کلیه گرفته تا حالب و مثانه و سایر ضمائم آن – می توانند به همین اندازه متنوع و جالب باشند؛ صدالبته نه برای کسی که آنها را بدنش حمل می کند و هراز گاهی باید با حمله درد تیرکشنده اش دست و پنجه نرم کند.

بعضـی از سنگ ها که مجـاری ادراری را مسدود می کنند و باعث بندآمـدن ادرار و درد و سوزش می شوند، گرد هستند؛ مثل سنگ های کلسیمی که ممکن است از اگزالات یا فسفات کلسیم درست شده باشند. اینها شایع ترین سنگ های مجاری ادراری هستند و گردی بعضی از آنها درست شبیه سنگ هایی است که در اثر جریان آب، لبه های صاف پیدا کرده اند. البته همه سنگ های کلسیمی این شکل گرد و مدور را ندارند و برخی از آنها ممکن است هنوز همان حالت دندانه دار خود را حفظ کرده باشند.

در نقطه مقابل، سنگ هایی هستند که در اثر رسوب در منطقه لگنچه کلیه ها ساخته می شوند. لگنچه، جایی از کلیه است که چند مجرای جمع کننده ادراری که از قسمت غشای کلیه منشأ گرفته اند، محتوای ادراری خود را درآن تخلیه می کنند؛ درســت مثل رودخانه هایـی که به یـک دریاچــه می ریزند. رسوب بعضی یون های ادرار در این منطقه، باعث می شود سنگ هایی به شـکل چند شاخه درست شود. به این نوع سنگ ها اصطلاحـاً «شاخ گوزنی» گفته می شود.

 سنگ های عفونی

سنگ های شاخ گوزنی می توانند جنس های مختلفی داشته باشند. یک نوع آنها که برخلاف انواع دیگر سنگ ها در خانم ها بیشتر از آقایان شایع است، سنگی اســت ناشــی از عفونــت، میکروب هایــی که اوره می سازند، سبب قرار گرفتن چند یون یعنی آمونیوم، منیزیم وفسفات در کنار هم می شوند و آنها را در لگنچه رسوب می دهند.

این نوع سنگ ها که «استرووایت» نام دارند، مصرف آب زیاد و ادرار بیشتر باعث دفعشان نمی شود(برخلاف بقیه سنگ ها) و با وجودی که علتشان عفونی است، با مصرف آنتی بیوتیک هم درمان نمی شوند و تنها راه خلاصی از آنها جراحی است. روش های مختلفی برای جراحی و خارج کردن این سنگ ها وجود دارد که مناسب ترین آنها در این مورد خاص، سنگ شکنی از راه پوست است.

سنگ های شاخ گوزنی می توانند یک جنس دیگر نیز داشته باشند؛ ماده ای به نام سیستئین. نوعی بیماری ژنیک وجود دارد که تنها علامتش همین دفع سیستئین و ساخته شدن سنگ های سیستئینی است. این سنگ ها زیر میکروسکوپ قوی، کریستال های شش وجهی زیبای تشکیل دهنده شان را به نمایش می گذارند.

سنگ در بدن چه شکلی دیده می شود؟

اگر از ظاهر سنگ ها خارج از بدن بگذریم و بخواهیم آنها را وقتی هنوز در داخل بدن و در مجاری ادراری مان حضور دارند تماشا کنیم. باز هم تفاوت هایی را بین آنها می بینیم.

یکی از ساده ترین راه ها برای مشاهده سنگی که در بدن و در مسیر ادرار است، عکس رادیولوژی معمولی است که با استفاده از اشعه ایکس گرفته می شود. در این عکس ها، هر سنگ با نما وجلوه خاصی دیده می شود و این برای تشخیص نوع آن، کمک کننده است.اکثر سنگ ها نمی توانند اشعه ایکس را از خود عبور بدهند، بنابراین عکس شان در رادیولوژی به شکل سایـه و«کدورت» می افتد.

سنگ های سیستئینی سایه شان کمرنگ تر از بقیه سنــگ هاست به طوری که رادیولوژیست ها به نمای این نوع سنگ ها نمای شیشه مات می گویند. بقیه سنگ ها سایه تقریباً مشابهی دارند. اما در این میان، سنگ هایی هستند که می توانند اشعه ایکس را از خود عبور بدهند وبه همین خاطر عکسشان به جای این که به شکل سایه باشد ، به شکل یک منطقه شفاف و روشن تر از بقیه بافت ها از آب درمی آید؛ مثل استخوان ها که در عکس رادیـــولوژی نسبت به عضــلات شفاف تر دیــده می شوند.

 اگر در عکس، چنین نقاط شفافی دیده شود و پای تشخیص سنک وسط بیاید ، به احتمال قوی، سنگ اسید اوریکی است. این سنگ ها اکثراً در مردان دیده می شود و معمولاً در زمینه یک بیماری مثل نقرس به وجود می آید.

شاید فکر کنید کسی که اسیداوریک خونش بالا باشد، از این نوع سنگ ها در ادرارش پیدا می شود که البته بعضی اوقات همین طور هم هست، اما بیشتر بیماران با وجود اسید اوریک خون طبیعی، دچار این نوع سنگ ها شده اند. می توان حدس زد که آقای هفتادساله مورد بحث، احتمالاً از این نوع سنگ ها داشته باشد.

البته فقط با آنالیز دقیق ترکیبات سنگ در آزمایشگاه می توان به تشخیص نهایی و قطعی رسید اما نکته مهم ، آن است که سنــگ های مثانه که باز هم اغلب در آقایان دیده می شوند، معمولاً از جنس اسیداوریک و اورات آمونیوم هستند.

در مرحله بعد، ممکن است سنگ هایی از جنس اگزالات کلسیم در مثانه بوجود آید. آقایانی که دچار سنگ های مثانه می شوند، به احتمال قوی، یک مشکل زمینه ای دارند. غیر از نقرس، مشکل دیگری که در مثانه سنگ می سازد و شیوع بالایی هم دارد، بیماری هیپرپلازی خوش خیم پروستات است که در سنین بالا اتفاق می افتد. این بیماری باعث راکدشدن جریان ادرار می شود و به ایــن ترتیـب، یون هـای موجـود در آن را رسوب می دهد (مثل وقتی که مقداری ماسه را در یک لیوان آب بریزید و هم بزنید. تا وقتی آب به هم زده می شــود، ماســه ها هم داخــل آن حرکــت می کنند اما به محـض آن که هـم زدن قطــع شود و آب ساکن بایســتد، ماسه ها کف لیوان جمع می شوند).

 نکته دیگری که در این مورد خاص وجود دارد، آن است که سنگ های مثانه معمولاً به صورت منفرد دیده می شود و فقط در 25درصد موارد، سنگ های متعدد در کنار هم در مثانه قرار می گیرند. بنابراین، زمانی که 48 تا سنگ با هم در یک مثانه جمع شده باشد، بازموضوع را بیشتر قابل توجه می کند.

خطرهای سنگی

همان طور که حتماًٌ تا حالا متوجه شده اید، انواع و اقسام گوناگونی از سنگ ها ممکن است راه عبور ادرار را ببندند و باعث درد شدید شوند. علاوه بردرد، تغییر مسیر ادرار نیز اتفاق می افتد؛یعنی به جای این که از کلیه به سمت پیشابراه حرکت کند، چون راهش بسته شده است، به طرف کلیه پس زده می شود و در آن جمع می شود. اگر به این مشکل، زود رسیدگی نشود، کلیه غرق شده در ادرار به تدریج از کار می افتد و کار دستمان می دهد. این نشان می دهد مشکل سنگ ها به اندازه کافی جدی است و باید برای درمان به موقع آن چاره ای یافت. با توجه به تنوع شکل و جنس سنگ ها می شود حدس زد که علت ساخته شدن هر کدام، با دیگری فرق دارد و چون علت متفاوت است، درمان های متفاوتی برای هرکدام وجود دارد. این که چه درمانی- اعم از درمان های دارویی یا درمان های جراحی- برای ازبین بردن سنگ انتخاب شود، به علت تشکیل آن برمی گردد. اما به عنوان یک اصل کلی، همه می دانیم که نوشیدن مایعات بیشتر، حتی تا 12 لیوان آب در شبانه روز- طوری که مجبور شویم شب ها هم برای رفتن به دستشویی بیدار شویم – مفید است، چراکه باعث رقیق شدن ادرار و کم شدن خطر تشکیل سنگ در افراد مستعد می شود.

اگر با این حرف ها نگران شده اید که نکند شما هم صاحب سنگ های ریز و درشت باشید، با بعضی از مهم ترین عواملی که باعث می شود احتمال سنگ سازی در مجاری ادراری فردی بیشتر از بقیه باشد، آشنا شوید: 1- دفع کریستال در ادرار: البته بعضی کریستال ها مثل کریستال های سیستئین یا استرووایت، به هر مقدار که در ادرار باشند، غیرطبیعی اند و حضور انها در ادرار نوعی دفع سنگ محسوب می شود. در مورد بقیه مثل فسفات یا اگزالات، احتمال تشکیل سنگ با دیدن آن در ادرار قوت می گیرد. 2- نوع زندگی ای که معمولاً در شهرهای صنعتی رواج دارد، مثل رژیم غذایی پرچربی، مصرف پروتئین حیوانی و قند زیاد و فیبر و پروتئین گیاهی کمتر و همین طور مصرف زیاد سدیم (نمک طعام) و تحرک کم هم از عوامل خطرسنگ سازی محسوب می شود. 3- آب و هوای گرم باعث زیاد شدن عرق و دفع بیشتر آب بدن می شود. به این ترتیب، غلظت ادرار بیشتر می شود و احتمال رسوب یون های موجود در آن بالا می رود. 4- سابقه فامیلی مثبت: آنها که در اقوام درجه یک خود کسی را دارند که سنگ داشته، به احتمال بیشتری دچار این مشکل می شوند. 5- مصرف برخی داروها مثل انواعی از داروهای ضدفشارخون هم در دراز مدت ممکن است سبب تشکیل برخی سنگ ها شود.

رژيم غذايي بيماران دياليزي درصورتی که تشخیص داده شود کودک شما مبتلا به نارسایی مزمن کلیه شده است، بدون شک دچار احساس سردرگمی و اضطراب خواهید شد.

این احساسات، طبیعی هستند. زمانی که پی بردید، بیماری کودکتان یک واقعیت است، خانواده شما باید این واقعیت را بپذیــرد. شمـا با راه های عملــی گوناگون می توانید از عهده مشکلات بیماری فرزندتان برآیید. در جزوه سعی شده است، برخی از موارد مفید، ذکر می شوند: اطلاعاتی در مورد بیماری و روش های درمان آن بیاموزید: 1- تا آنجا که می توانید در مورد بیماری کودکتان و روش درمان آن آگاهی پیدا کنید و این اطلاعات را به فرزندتان منتقل کنید. شما وقتی قدرت درک کودکتان را از این مسائل بدانید، متعجب خواهید شد. در بسیاری از موارد کودکان اطلاعات را خیلی آسانتر از افراد بزرگسال می پذیرند. 2-کودکتان را تشویق کنید تا سه چهارم از سؤالات خود را از دکتر، پرستاریا سایر مراقبین بهداشتی بپرسد نه از شما. در بسیاری از موارد، کودکتان سوالاتی می پرسد که شما اصلاً در مورد آن فکر نکرده اید و از پرسیدن آنها هم هراس دارید، چون فکر می کنید، بی معنی هستند. 3-سعی کنید بیش از اندازه درک کودکتان توضیح ندهید، از سویی تمام درمان ها یا روندهایی که باید دنبال شود را انجام دهید. 4-به کودکتان بیاموزید که پزشکان، پرستاران، مددکاران اجتماعی، متخصصان تغذیه، کارکنان آزمایشگاه و هرکس دیگر، وظیفه خود را انجام می دهند و همه آنها دوست دارند به او کمک کنند تا زندگی بهتری داشته باشد. به کودکتان بگویید برخی مواقع آنها وظیفه دارند که امور درمانی را انجام دهند که ممکن است کمی درد داشته باشد.

 1- با مراقبین بهداشتی کودک خود همکاری کنید و رابطه ی صمیمی و دوستانه که راحتی دو طرف را به همراه داشته باشد، برقرار کنید. 2-تمامی سوابق و جزئیات پزشکی کودک خود از جمله تاریخ های مراجعه را یادداشت کنید. این کار به شما هنگام مراجعه به پزشک جدید کمک خواهد نمود. 3-سعی کنید تا آنجایی که امکان دارد در طول درمان و بستری شدن کودکتان در بیمارستان همراه او باشید. در صــورتی که خود شمـا نمی توانید بروید در سه چهارم موارد پدر بزرگ یا مادر بزرگ، سایر اقوام یا دوستان خانوادگی نزدیک را همراه کودک بفرستید و مطمئن شوید کودکتان کتاب مطلوب خود را به همراه دارد. 4-درصورتی که کودکتان هنوز قادر به صحبت کردن نیست می توانید در یک نوار برای پرستار یا فرد مراقبت کننده از کودک در کنار رختخوابش، اطلاعاتی در مورد غذاهای مطلوب کودکتان، اسباب بازی های خاص، نوع پتو، زمان ترجیحی و روش دادن دارو بدهید.

به کودکتان به کنترل بیماری اش کمک کنید:

1- سعی کنید حتی در طول بستری شدن در بیمارستان کارهای روزمره و معمول را برای کودکتان انجام دهید. 2- به کودکتان کمک کنید با مطب پزشک، بیمارستان، بخش دیالیز و آزمایشگاه آشنا شود و فواید و استفاده های آن را برای کودک شرح دهید. با آشنا نمودن کودکتان با مکان هایی که با دستگاهها و تجهیزات عجیب و غریب پر شده است، ترس کودکتان را کم کنید. 3- خلاق باشید و راههایی را بیابید که کودکتان را در درمان خودش مشارکت دهید. در صورتی که فرصت کافی به او بدهید، کودکتان احساس بهتری در مراقبت از خود خواهد داشت. به کودکتان در درک و پذیرش محدودیت های غذایی کمک کنید: 1- درصورتی که رژیم غذایی به آسانی شرح داده شود، حتی کودک 2 تا 3 ساله هم می تواند آن را درک کند. کودک در مقایسه با فرد بزرگســال محدودیـت های غذایــی را بهتر می پذیرد. 2- از کودکتان بخواهید تمام غذاهای مورد علاقه اش را به شما بگوید، آنرا یادداشت کنید تا متخصص تغذیه به شما بگوید آیا می توان آنها را در برنامه غذایی گنجاند یا خیر. 3- هرگز برای غذاخوردن کودکتان را مجبور نکنید یا به او برای غذاخوردن رشوه ندهید. از سایر روش ها استفاده کنید، چون این روش ها به ندرت جواب می دهـد و زمان غذاخوردن را برای کودک به زمانی ناخوشایند، تبدیل می کند. نگذارید زمان دارو، برنامه روزانه شما را بهم بریزد: 1- برخورد خوب و واقعی، بهترین راه برای دادن دارو به کودک است. حتی بچه های خیلی کم سن در سه چهارم موارد صرفنظر از طعم بد آن، چیزی را نمی بلعند و در سه چهارم موارد اگر بدانند راه دیگری جز خوردن دارو ندارند، سماجت خواهند نمود. 2- یک ترفند خوب برای کودکان و بچه ها این است که از سرنگ های بدون سوزن برای دادن دارو استفاده کنید. به این طریق هم اندازه گیری دارو راحت است و هم اینکه در مقایسه با قاشق چایخوری یا فنجان، می توانید دارو را راحت تر به دهان کودک بریزید. 3- کودک شما انتخابی برای مصرف یا عدم مصرف داروی تجویز شده ندارد، اما شما می توانید به او انتخاب زمانی و مکانی، پیشنهاد کنید. 4- زمانی که کودک انتخاب نمود، برنامه زمانی و اجرای آن را برعهده بگیرند. ناخوشایندی در کودک را می توان با مدیریت صحیح از بین برد. هرگز برنامه زمانی مصرف دارو را به تعویق نیاندازید. 5- گاهی اوقات دارو به همراه غذا باید مصرف شود، اما دارو را سرمیز غذا به کودک ندهید. مکانی را انتخاب کنید که در ارتباط با غذا و مصرف آن نباشد مانند اتاق پذیرایی هنگامی که کودک مشغول دیدن یک برنامه جذاب تلویزیونی است. 6- استفاده از آب معمولی برای خوراندن دارو به کودک در زمان مصرف، ترفندی دیگر می باشد. در صورتی که کودک شما دارای رژیم غذایی محدود از مایعات می باشد، آب یکی از چیزهایی است که او خیلی دوست دارد، پس تا می توانید میزان مایعات مصرفی روزانه را برای خوراندن دارو به کودک محدود کنید تا بتوانید میزان ذخیره شده را به کودک به صورت آب آشامیدنی معمولی، بدهید.

دیالیز در مبتلایان به نارسایی حاد کلیه وقتی سطح نیتروژن، اوره سرم (SUN) آنها به 100 - 70 میلیگرم در دسی‌لیتر می‌رسد. یا هنگامی که کلیرانس کراتینین آنها به کمتر از 20 - 15 میلی‌لیتر در دقیقه کاهش می‌یابد، شروع می‌شود. به مجموعه نشانه‌ها و علایمی که به علت آثار سمی افزایش مواد نیتروژنی و دیگر مواد زاید در خون ایجاد می‌شود، سندرم اورمی‌گویند. وضعیت عقلانی و روانی این بیماران تغییر می‌کند و عاقبت دچار گیجی شده و نهایتا به اغما می‌روند. سندرم اورمی هنگامی قابل پیش بینی است که کلیرانس کراتینین از 10 میلی‌لیتر در دقیقه به ازای 1.73 متر مربع سطح بدن کمتر شود. در دیالیز انتخاب روش درمانی از بین همودیالیز، دیالیز صفاقی و یا دیالیز پیوسته آهسته صورت می‌گیرد. همودیالیز شایعترین روش مورد استفاده در درمان نارسایی کلیه است. همودیالیز نسبت به روشهای دیگر باعث ایجاد تغییرات سریعتری در سطح پلاسمایی مواد حل شونده و برداشت سریعتر آب اضافی تجمع یافته در بدن می‌شود. دیالیز صفاقی نسبت به همودیالیز در خروج مواد حل شونده خون 8/1 و در خارج کردن آب اضافی بدن 4/1 کارآیی دارد ولی میش‌تواند بطور مستمر 24 ساعته مورد استفاده قرار گیرد. روشهای پیوسته آهسته برتری آن پایداری بیشتر وضعیت همودینامیک بیمار است و نقطه ضعف آن ارائه آموزش خاص به پرستاران و گرانی آن است. همودیالیز همودیالیز شایع‌ترین روش درمان جایگزین کلیه در بیماران کلیوی می‌باشد. در این روش خونی که از یک مسیر عروقی ثابت یا موقتی بدست می‌آید با سرعت 300 میلی لیتر در دقیقه یا بیشتر به درون مویرگهایی که از غشاهای نیمه مصنوعی ساخته شده‌اند، پمپ می‌گردد. در سمت مقابل ، مایع دیالیز که حاوی کلراید سدیم ، بی‌کربنات و غلظتهای مختلفی از پتاسیم است، حرکت می‌کند. انتشار از طریق غشا این امکان را فراهم می‌آورد که مواد دارای وزن مولکولی کم مثل اوره بر اساس شیب غلظت از سمت خون به سمت مایع دیالیز حرکت کنند. به همین ترتیب بی‌کربنات به سمت پلاسما انتشار می‌یابد. خارج کردن آب اضافی به کمک اولترافیلتراسیون صورت می‌گیرد که این امر به فشار هیدرواستاتیک دو غشا بستگی دارد. بطور متوسط هر بیمار به 4 ساعت دیالیز به صورت سه بار در هفته نیاز دارد تا به حد کلیرانس کراتینین بیش از 140 لیتر در هفته برسد. ابزار همودیالیز صافی (Dialyzer) جعبه یا لوله‌ای است که دارای چهار دریچه است. دو دریچه در تماس با خون و دو دریچه در تماس با محلول می‌باشد. این دو قسمت توسط غشای نیم تراوا از هم جدا می‌شوند. جنس غشاها از سلولز یا سلولز مصنوعی است. آب بیماران در هر جلسه در معرض 120 لیتر آب قرار می‌گیرند. همه مواد با وزن مولکولی کوچک موجود در آب قابلیت دسترسی به جریان خون بیمار را دارند، درست مثل زمانی می‌ماند که این مواد از طریق وریدی به بدن بیمار وارد شوند. به همین دلیل خالص کردن آب مصرفی در دیالیز که کنترل شده باشد از اهمیت زیادی برخوردار است. محلول دیالیز محلول دیالیز شامل سدیم ، پتاسیم ، منیزیم ، کلر ، استات ، بی‌کربنات ، دکستروز و اکسیژن می‌باشد. PH این محلول حدود 7.3 - 7.1 می‌باشد. ماشین دیالیز ماشینهای مدرن دیالیز شامل پمپ خون ، سیستم انتقال محلول دیالیز و نمایشگرهای ایمنی مناسب می‌باشند. راهنمای عوارض همودیالیز و درمان آنها مشکلات بالینی شایع در طول یک جلسه همودیالیز کاهش فشار خون شریانی کرامپ عضلانی سردرد درد قفسه صدری و پشت واکنشهای تب زا نشانگان استفاده بار اول خارش ایست قلبی- تنفسی هنگام دیالیز مشکلات کمتر شایع ولی جدی در همودیالیز نشانگان عدم تعادل واکنش به صافی دیالیز بی نظمی ضربانات قلب تامپوناد قلبی خونریزی داخل جمجمه ای تشنج همودیالیز آمبولی هوا کاهش گلبولهای سفید مرتبط با دیالیز و فعال شدن سیستم مکمل کاهش اکسیژن خون مرتبط با دیالیز کاهش فشار خون شریانی علل شایع کاهش فشار خون شریانی در طول دیالیز 1- وابسته به کاهش زیاد حجم خون: - نوسانات در میزان اولترافیلتراسیون(آب کشی) - میزان زیاد کشیده شدن آب(برای درمان اضافه وزن زیاد در فواصل بین جلسات دیالیز) - تنظیم بسیار پایین وزن خشک مورد نظر - میزان بسیار پایین سدیم محلول دیالیز 2- وابسته به کمبود انقباض عروقی - محلول دیالیز حاوی استات - محلول دیالیز که نسبتاً گرم تر از حد طبیعی باشد. - خوردن غذا(اتساع عروق احشایی) - کمی اکسیژن بافتی(با واسطه آدنوزین، که در اثر پایین بودن هماتوکریت شدیدتر می شود.) - آسیب اعصاب نباتی(مانند دیابت شیرین) - داروهای پایین آورنده فشارخون شریانی 3- وابسته به عوامل قلبی علل غیر شایع - تامپوناد قلبی - انفارکت میوکارد - خونریزی مخفی - عفونت خون - بی نظمی ضربانات قلب - واکنش به صافی - همودیالیز - آمبولی هوا -کرامپ عضلانی(گرفتگی دردناک عضلانی) درمان هنگامی که گرفتگی های دردناک عضلانی و کاهش فشار خون شریانی همزمان به وقوع می پیوندند، کاهش فشار خون ممکن است با نرمال سالین 9/0 درصد درمان شود ولی گرفتگی های دردناک عضلانی ممکن است ادامه یابد. عروق بستر عضلانی را می توان با محلولهای (هیپرتونیک) گشاد نمود. شاید به همین دلیل ، تجویز سالین غلیظ یا گلوکز در درمان گرفتگی های دردناک عضلانی حاد، خیلی موثر می باشد. سردرد سردرد ، علامت شایع در طول دیالیز می باشد و علت آن نیز عمدتاً نا شناخته است. این علامت ممکن است تظاهر دقیقی از نشانگان عدم تعادل یا شاید وابسته به استفاده از محلول دیالیزی حاوی استات باشد. در بیمارانی که عادت به نوشیدن قهوه دارند، سردرد ممکن است علامت محرومیت از کافئین باشد . چراکه در طول درمان با دیالیز ، غلظت کافئین به طور ناگهانی کاهش می یابد. درمان در طول دیالیز می توان استامینوفن را تجویز نمود. درد قفسه صدری و پشت درمان فوری درمان این علامت ، با تجویز اکسیژن از طریق بینی و آنتی هیستامین ها، می باشد و حمایتی است . معمولاً این علایم شدید نیستند و طی یک ساعت رفع می شوند و درمان با دیالیز می تواند ادامه یابد. واکنش های تب زا درمان فوری درمان تب وابست به اندوتوکسین ، معمولاً حمایتی با داروهای ضد تب ، می باشد. در اکثر موارد ، دیالیز می تواند ادامه یابد. درمان تب وابسته به عفونت با تجویز آنتی بیوتیک ها در پایان همودیالیز می باشد. نشانگان استفاده بار اول درمان فوری شامل متوقف نمودن درمان با دیالیز و مسدود نمودن لوله های شریانی و وریدی دیالیز می باشد. علایم ، به طور حمایتی با اکسیژن ، آنتی هیستامین ، گشادکننده های برونشها، اپی نفرین و استروئیدها در مواقع لزوم، درمان می شوند. دیالیز، ممکن است با صافی جدید ترجیحاً با ترکیب غشای متفاوت ، از سرگرفته شود. خارش درمانها در این مورد عمدتاً تجربی می باشد و شامل مواردی همچون لوسیون های پوستی و حمام های ولرم و همچنین آنتی هیستامین ها، ذغال خوراکی، فتوتراپی ماورای بنفش یا کلسترامین می باشد. ایست قلبی – تنفسی هنگام دیالیز در طول درمان دیالیز به ندرت ممکن است کلاپس فاجعه آمیز قلبی – تنفسی رخ دهد. در صورتی که کلاپس چه به علت بیماری داخلی قلبی و چه به علت خطاهای تکنینکی رخ داده باشد ، به سرعت باید تصمیم گیری نمود. مشکلات اصلی تکنیکی عبارتند از: آمبولی هوا، ترکیب غیر ایمن مایع دیالیز، مایع دیالیز بیش از اندازه گرم یا قطع خطوط ارتباطی. برخی از علل ایست قلبی مانند وجود هوا در مسیر مایع دیالیز ، خون همولیز شده و خونریزی به علت قطع خط ارتباطی ، ممکن است به سرعت آشکار شوند. در صورتی که ایست پس از آغاز درمان رخ دهد و علت آن ناشناخته باشد، نباید خون به بدن بیمار بازگردانده شود. یک واکنش آنافیلاکتیک به غشای صافی یا وارد شدن فورمالدئید باقیمانده در یک صافی که به اندازه کافی شستشو نشده و مورد استفاده مجدد قرار نگرفته ، در طول مرحله ابتدایی دیالیز می تواند سبب ایست قلبی – تنفسی شود. صافی از لحاظ دفعات مورد استفاده و ترکیب اش باید کنترل شود. وارد شدن فورمالدئید به بدن بیمار که با شکایت های وی در خصوص سوزش در محل دسترسی عروق ، همراه می باشد(مگر اینکه بیمار قادر به ارتباط برقرار کردن نباشد) باید مورد توجه قرار گیرد. در صورتیکه این واقعه در هنگام دیالیز رخ دهد و دلیلی برای مشکلات مشکوک ترکیب مایع دیالیز وجود نداشته باشد، به سرعت باید خون به بدن بیمار ، بازگردانده شود. نمونه ای از مایع دیالیز باید برای تجزیه فوری الکترولیتیی به همراه نمونه های اولیه خون بیمار ، به آزمایشگاه فرستاده شود. صافی و خطوط منتقل کننده و خون باید برای آزمایش بعدی ، نگهداری شوند. مشکلات کمتر شایع ولی جدی نشانگان عدم تعادل درمان علایم تهوع، استفراغ ، بی خوابی و سردرد ، غیر اختصاصی هستند و زمانی که رخ می دهند ، مشکل است مطمئن شویم که این علایم به چه علت ایجاد می شوند. بنابراین درمان متوجه علایم(نه علت) است. در صورتی که علایم خفیف عدم تعادل در بیماری که ، به طور حاد دچار اورمی است در طول دیالیز رخ دهد، سرعت جریان خون ، باید کاهش یابد تا کارایی محلول برای اصلاح تغییرات PH بالا رود و باید به پایان دادن به جلسه دیالیز ، زودتر از زمان برنامه ریزی شده ، توجه نمود. کلرید سدیم غلیظ یا محلول های گلوکز ، می توانند به عنوان درمان گرفتگی های عضلانی، تجویز شوند. واکنش ها به صافی دیالیز درمان بهتر است بلافاصله دیالیز متوقف شود. صفاقی....

اختلالات و نارسايي‌هايي کليوي، يکي از بيماري‌هايي است که افراد نسبتاً زيادي را درگير مي ‌کند. در چنين افرادي کليه نمي ‌تواند عملکرد خود (تصفيه خون) را به خوبي انجام دهد. همين امر موجب مي ‌شود مشکلاتي براي آنها پيش بيايد.

در افراد با نارسايي کليه، از آنجايي که اين عضو نمي‌ تواند خود، به خوبي عمل کند، اوره از خون برداشته نمي‌ شود و بر اثر شکسته‌ شدن اين ماده، آمونياک به وجود مي ‌آ يد که ماده‌اي بدبو است. به همين علت اغلب اين افراد در دهان‌شان مزه بدي را حس مي ‌کنند و به بوي بد دهان دچار مي ‌شوند.

همين افزايش اوره در خون (اورميا) با اثر روي سيستم عصبي مرکزي، مشکلات زيادي را براي بيمار ايجاد مي‌ کند. به طور مثال، کم ‌شدن حافظه ، خستگي يا افسردگي. همچنين با اثر روي سيستم گوارش ، سبب تهوع، استفراغ و احساس مزه فلزي در دهان مي‌ شود.

تغييرات استخواني نيز گاهي پيش مي ‌آيد، از جمله اينکه تراکم استخوان در فک بيمار کاهش يافته و دندان‌هاي آنها در بعضي موارد لق و يا دردناک مي ‌شود. با توجه به مشکلات ذکر شده، بسياري از افرادي که دچار نارسايي کليه مي‌ شوند، ناچار به انجام دياليز خواهند شد. براساس تحقيقات صورت گرفته، مشخص شده که ساليانه 10 تا 15 درصد به تعداد افرادي که دياليز مي‌ شوند، افزوده مي ‌شود. پس بهتر است درباره وضعيت سلامت دهان اين افراد نيز اطلاعاتي داشته باشيم. براي انجام عمل دياليز، از دستگاهي براي تميزکردن خون استفاده مي ‌شود و همان کاري را که کليه قادر به انجام آن نيست، به وسيله اين دستگاه انجام مي ‌گيرد.

در دندان‌ پزشکي اگر کسي که دياليز مي ‌شود نياز به درمان دندان ‌پزشکي داشته باشد، بهتر است طوري برنامه ‌ريزي کند که درمان خود را در روز پس از دياليز انجام دهد. خطر ايجاد عفونت‌هاي دهان و دندان در چنين افرادي بالاتر است.

به همين دليل بايد پيش از درمان دندان ‌پزشکي، با توصيه دندان ‌پزشک خود آنتي ‌بيوتيک مصرف کنند تا از بروز احتمالي اين عفونت‌ها جلوگيري شود. همچنين از آنجايي که اين افراد ناچار به مصرف بعضي داروهاي ضد انعقاد هستند، احتمال خون‌ريزي‌هاي پيش‌بيني نشده در آنها زياد است. به همين دليل بهتر است پيش از درمان، درباره داروهاي مصرفي خود به دندانپزشک اطلاع دهند تا پيش‌بيني‌هاي لازم پيش از انجام درمان صورت گيرد.

بعضي از بيماران کليوي، در نهايت نياز به پيوند کليه پيدا مي‌ کنند. در اين بيماران، براي جلوگيري از رد پيوند، از داروهاي سرکوب‌گر سيستم ايمني مانند کورتن‌ها استفاده مي ‌شود. اين داروها سبب بروز مشکلاتي در ناحيه دهان و دندان‌ها مي‌ شوند. به همين علت لازم است که پيش از انجام پيوند، بيمار به دندانپزشک مراجعه کند تا بعضي درمان‌ها و توصيه‌هاي لازم به بيمار داده شود. براي مثال، لازم است دندان‌هايي که قابل ترميم نيستند، کشيده شوند، بيماري‌هاي احتمالي موجود در دهان درمان شوند، منابع احتمالي ايجاد عفونت در دهان شناسايي و رفع شوند و همچنين بهداشت دهان به وضعيت مطلوبي برسد.

براي اين کار توصيه‌هايي به بيمار مي ‌شود. به‌ طور مثال، استفاده از دهان‌شويه‌هاي ضد ميکروبي به طور روزانه مفيد خواهد بود. در مجموع افرادي که چنين بيماري‌هايي دارند، لازم است رسيدگي بيشتر و بهتري به وضعيت سلامت دهان و دندان‌هاي خود داشته باشند تا احتمال بروز عفونت در آنها تا حد امکان کاهش يابد.

• آيا مي دانيد كه ميزان نياز كودكان به نمك كمتر از بزرگسالان مي باشد بنابراين، براي حفظ سلامتي آنها را از مصرف مواد غذائي حاوي نمك مثل چيپس بازداريد. بچه هاي خود را به مصرف كمتر نمك عادت دهيد، تا در بزرگسالي ذائقـه شان ميل به نمك نداشته باشند.

• آيا مي دانيد كه با مصرف نمك كمتر در بسياري از افراد از پيدايش فشارخون جلوگيري مي شود. مصرف كمتر نمك در افراد مبتلا به فشارخون راهي براي مصرف كمتر داروي ضد فشارخون عصاره هاي آمادة غذائي و برخي ادويه جات مخلوط به نمك (حاوي مقادير زيادي از نمك )مي باشند، مراقب مصرف آنان باشيد.

• آيا مي دانيد كه يكي از بالاترين منابع مصرف نمك روزانه، نمك موجود در نان مي باشد با استفاده از نان هاي كم نمك و مصرف كمتر نان از فشارخون و چاقي جلوگيري نمايد؟

بشر براي نگهداري مواد غذائي نمك سود كردن آنها را آغاز كرد و براي حفظ سلامتي خود حالا با وجود روشهاي معتبر نگهداري بايد مصرف آن را كاهش دهد.

- مصرف مجاز نمك 6 گرم در روز مي باشد يعني يك قاشق چايخوري ولي 75% آن در مواد غذائي روزانه مي باشد و فقط 5/1 گرم ديگر مي تواند در غذاها استفاده شود.

- آيا مي دانيد عليرغم اينكه ما بدون وجود سديم در مواد غذائي زنده نمي مانيم ميليونها سال پس از خلقت انسان مصرف نمك را شروع كرد بسياري از انسانهاي اوليه و كسانيكه زندگي طبيعي دارند، نمك مصرف نمي كنند.

اگر بپذيريم كه كليه نيز مانند قلب ، مغزوكبد،‌از ارگانها و اعضاي حياتي بدن انسان محسوب مي شوند، پس طبيعي است كه صدمه ديدن چنين عضو حساسي،‌زندگي فرد مبتلا را به خطر بياندازد.

بايد گفت كه خوشبختانه كليه عضو عجيبي است. به اين دليل كه تا 90 درصد راندمان كليه اگر به خطر نيفتاده باشد، خطري زندگي فرد را تهديد نخواهد كرد.اما در مواردي كه لطمه وصدمة وارد آمده بيش از 90درصد باشد، در اين صورت زندگي فرد از طريق پيوند كليه يا استفاده از همودياليز(كلية مصنوعي) ،‌امكانپذير خواهد شد.

كليه هاي انسان ،‌همواره در معرض ابتلاء به بيماري هاي گوناگون قرار دارند. بسياري از اين بيماري ها، صدماتي به كليه مي زنند كه در موارد عديده ،‌حتي با وجود انجام درمان باعث مي شود كليه كارائي خود را از دست بدهد. از عمدة اين بيماري ها مي توان به: شرايط سرشتي؛عفونتها؛فشارخون بالا؛ديابت«مليتوس»استفادة بيرويه و نابه جا از داروها؛ اشاره نمود. بسياري از عوارض و بيماريهاي آسيب زا به كليه نيز وجود دارندكه ماهيت آنها از نظر پزشكي تاكنون شناخته نشده است.

برعكس مواردي كه به آنها اشاره شد، در بسياري از موارد و بيمـاري ها، كه علت ياعلل معلوم و مشخصــي دارند، مي توان اقدامات پيشگيرانه انجام داد.البته نبايد تصور شود كه اغــلب بيماري هاي كليــه، باعث ايجاد نارسائي كليه مي شوند.

كيفيت فيزيكي متناسب يا نامتناسب؛و نحوة شيوه هاي زيستي، ازجمله مواردي هستند كه مي توانند شما را در زمينه هاي شناخت علل نارسائي ها و بيماري هاي كليوي،‌راهنمائي كنند.

پاسخ منفي است. برپاية گزارشهاي دريافت شده از مراكز پزشكي جهان ،‌همه ساله صدها نفر در كشورهاي مختلف، در سنگاپور،‌به علل نارسائي هاي پيشرفتة كليوي دارفاني را وداع مي كنند،‌چون درمان متناسب با بيماري را دريافت نكرده اند،‌بيشتر اين بيماران،‌حدودا” در آغاز زندگي ، يعنــي بين سالهــاي 15 تا 55سالگي دچار نارسايي كليه شده اند.

بررسي هاي بعمل آمده نشان مي دهد كه، همه ساله تعداد واقعي بيماران مبتلا به نارسائي كليوي ، كه به درمان هاي مداوم نياز دارند، رو به افزايش است.

ما در چنين شرايطي طرق مؤثر اندكي براي پيشگيري بيماريهايي كه باعث نارسايي هاي كليوي مي شوند،وجود دارد. اما در صورت تشخيص به موقع بيماري كليه ،‌درمان آن ممكن است روند بيماري را آهسته تر كند و از پيشرفت و تبديل آن به نارسائي كليه جلوگيري كند وكار فرد مبتلا را تا حد پيوند كليه يا دياليز پيش نبرد.

خوشبختـــانه براي بيشتـر بيماري هاي كليوي،‌علائم و نشانه هاي آگاه كننده اي وجود دارد، كه مي توان از آن طريق بيماري را تشخيص داد. براي مثال: ديده شدن خون در ادرار ويا مشاهده ورم در اطراف چشم ها،‌يا مچ پا، از نشانه هاي بارز بيماري كليوي است و شخص با مشاهدة اين دو فقره بايد هشيار شده و بلافاصله به پزشك كارشنــاس بيمــاري هاي كليوي مراجعه كند .دفــع ادرارمكرر شبانه نيز مي تواند يكي از علائم بيماري كليه باشد.اگر چه بسياري از بيماري هاي كليه پيشرفت آرام دارند. و علائمي ايجاد نمي كنند كه بتوان آنها را با چشم غير مسلح مشاهده نمود؛ ولي افراد داراي تكرر ادرار يا فشارخون بالا را بايد از ديگر افراد جدا كرد.

معمولا” نارسايي كليوي قابل معالجه نيست، اما قابل ترميم است. در سالهاي قبل ،‌در مورد كليه هاي صدمه ديده و ناتوان، كار چنداني نمي شد انجام داد تا بتواند كار كليه را جبران كند. اما در زمان حاضر ،عمل پيوند كليه تقريبا”‌كار كلية از كارافتــاده و نارسا را جبران مـي كند. عمل موفقيت آميز پيوند كليه به بيماراجازه مي دهد كه به شيوة طبيعي زندگاني خود بازگردد. اما در مورد آن قبيل از بيماران كه به عللي قادر به انجام پيوند كليه نيستند، يا پيوند كلية آنها پس زده است، دياليز يا كلية مصنوعي به آنها اين فرصت واجازه را مي دهد كه يك زندگي متوسط و فعال داشته باشند.

دياليز به معناي انتقال ناخالصي ها وزائده هاي خون بيماربوسيلة يك صافي مخصوص و يك دستگاه كلية مصنوعي است. اين شيوة تصفية سموم خون با وجود نواقصي كه دارد، درعين حال يك جايگزين مناسب براي كلية طبيعي است.نوع ديگري از دياليز كه نظير يك صافي ويژه و دستگاه دياليز نيازها را برطرف نمي كند، اما براي بسياري از بيماران مناسب است. دياليز«صفاقي» است كه خدمات بيشتر وآسانتري ارايه مي دهد.

معمولا” دياليز در جلسات 4 يا 5ساعته،‌وبه مدت سه باردرهفته درهفته انجام مي شود. در زمان غير از ساعات دياليز، بيمارآزاد است. و بــراي بسياري از بيماران، ايـــن به معناي يك زندگي فعال وعادي است.

البته بادرمان خوب دياليز بيماران نارسايي كليه مي توانند از زندگي نزديك به عادي برخوردار باشند.بيماران دياليزي بايد مدرسه يا دانشگاه را و حداقل يك رشتة ورزشي را ادامه داده و از ديگر فعاليت هاي تفريحي غفلت نكنند.جلسات دياليز بايد با نيازهاي بيمارمطابقت داشته باشد.

نارسائــي كليه پايان زندگـي نيست . بيماران داراي نارسائي هاي كليوي بايد با پيروي از رژيم ويژة غذايي از داروهاي مخصوص نيز استفاده كنند، كه اين موارد به درمان بيماركمك مي كند،‌يك درمان دياليز خوب مستلزم رعايت كامل محدوديتها است.بيماران داراي نارسائي كليه مي توانند تعطيلاتي در طي مدت آزاد(تا دياليز بعدي) را ترتيب دهند.بسياري از بيماران نارسايي كليه متوجه شده اند كه علاقه شان به مقاربت كمتر شده است (به علت كاهش «ليبيدو» (ميل جنسي)) .در اين زمينه بايد توضيح داد كه با خوب دياليز شدن و درمان حمايتي ، بسياري از آنها مي توانند از يك زندگي زناشوئي مناسب برخوردار شوند. ديده شده كه حتي در بين بيماران كليوي ، خانم هائي بوده اند كه حامله شده اند و متقابلا” مرداني كه پدرشده اند.

در بيمارستانهاي خصوصي و دولتي و مراكز دانشگاهي دياليز دردسترس بيماران مي باشد ولي در حال حاضر در بسيـــاري از استانهـــا وشهــرها امكانات موجود مشاهده مي شود.